Lit­rík­ur mynd­heim­ur mið­alda

Hugtakið „hinar myrku miðaldir“ (e. Dark Ages) hefur lengi verið notað um fyrri hluta miðalda, einkum tímabilið frá 5. til 10. aldar eftir fall Vestur-Rómaveldis. Litið var svo á að eftir fall þess hefði orðið afturför í menningarlegri og vísindalegri framþróun. Núorðið er hugtakið „hinar myrku miðaldir“ almennt talið villandi og úrelt, enda sýna rannsóknir síðustu ára að miðaldir voru tímabil sköpunar og framþróunar. Þetta á ekki síst við um textíl- og handritagerð, gull- og silfursmíði og litríkar myndskreytingar bygginga og gripa.

Á þessu námskeiði verður fjallað um textíl- og handritagerð hérlendis á miðöldum og sjónum einkum beint að Þingeyraklaustri (1133–1551) og Kirkjubæjarklaustri (1186–1548). Klaustrin voru mikilvægar miðstöðvar textíl- og handritagerðar og tengdust víðfeðmu neti verslunar og menningarsamskipta utan Íslands. Efni námskeiðsins byggir á nýlegum rannsóknum þar sem beitt hefur verið háþróaðri röntgen- og litagreiningartækni (XRF og FORS) til að rannsaka litarefni í klæðum, handritum og kirkjugripum. Niðurstöðurnar sýna að mörg litarefni og hráefni voru innflutt og varpa nýju ljósi á tengsl Íslands við aðrar þjóðir á miðöldum. Fjallað verður um þessar rannsóknarniðurstöður og þá nýju sýn sem þær gefa á íslenskt miðaldasamfélag, þar sem litirnir verða leið til að skilja betur menningu, viðskipti og alþjóðleg tengsl þess tíma.

Námskeiðið er ætlað öllum sem hafa áhuga á miðaldasögu, myndmáli, textíl, handritum, klaustrum eða tengslum Íslands við umheiminn. Engar forkröfur eru gerðar.